De arbeidsmarkttoets is een onderzoek door UWV waarbij wordt gecontroleerd of er geen geschikte kandidaten beschikbaar zijn op de Nederlandse of Europese arbeidsmarkt voordat een werkgever een niet-EU werknemer mag aannemen. Deze toets beschermt de Nederlandse arbeidsmarkt en geeft prioriteit aan EU-burgers en lokale werknemers. Niet alle werkvergunningen vereisen deze toets, bijvoorbeeld kennismigranten zijn vrijgesteld.
Waarom bestaat de arbeidsmarkttoets bij werkvergunningen?
De arbeidsmarkttoets beschermt de Nederlandse arbeidsmarkt door ervoor te zorgen dat werkgevers eerst zoeken naar geschikte kandidaten binnen Nederland en de Europese Unie voordat ze werknemers van buiten de EU aannemen. Deze regeling geeft prioriteit aan mensen die al het recht hebben om in Nederland te werken.
Het systeem zorgt voor een eerlijke verdeling van werk. Werkgevers mogen alleen niet-EU arbeidskrachten aannemen wanneer zij kunnen aantonen dat er geen geschikte kandidaten beschikbaar zijn binnen de Nederlandse of Europese arbeidsmarkt. Dit voorkomt dat bedrijven te gemakkelijk gebruik maken van internationale werknemers terwijl er lokaal voldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar is.
De toets helpt ook om loon- en arbeidsvoorwaarden te beschermen. Door te controleren of werkgevers voldoende inspanning hebben geleverd om lokale kandidaten te vinden, blijft de arbeidsmarkt in balans. Dit betekent dat bedrijven niet kunnen concurreren door simpelweg goedkopere arbeidskrachten uit het buitenland aan te trekken.
Wanneer is een arbeidsmarkttoets verplicht bij je werkvergunning?
De arbeidsmarkttoets is verplicht bij een Tewerkstellingsvergunning (TWV) en een Gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (GVVA). Deze twee typen werkvergunningen worden gebruikt voor reguliere arbeidsmigranten die niet onder een vrijstellingscategorie vallen.
Je bent vrijgesteld van de arbeidsmarkttoets als je een aanvraag doet als kennismigrant. Voor deze route moet je werkgever erkend zijn als referent door de IND. Ook andere categorieën zoals intra-corporate transfer (ICT) werknemers, wetenschappelijk onderzoekers en bepaalde stagiairs hoeven geen arbeidsmarkttoets te ondergaan.
Hoe werkt de arbeidsmarkttoets in de praktijk?
UWV controleert bij de arbeidsmarkttoets of de werkgever minimaal vijf weken actief heeft geworven naar geschikte kandidaten binnen Nederland en de EU. De werkgever moet aantonen dat deze wervingsinspanning serieus en breed genoeg is geweest.
De criteria die UWV hanteert zijn helder. Je werkgever moet de vacature hebben gepubliceerd via het Europese netwerk EURES en via minimaal twee andere geschikte wervingskanalen. Dit kunnen bijvoorbeeld online vacaturesites, branchegerichte platforms of uitzendbureaus zijn. De functieomschrijving moet realistisch zijn en mag geen eisen bevatten die specifiek gericht zijn op het uitsluiten van lokale kandidaten.
UWV beoordeelt ook of het aangeboden salaris en de arbeidsvoorwaarden marktconform zijn. Als de werkgever een te laag salaris biedt of slechte arbeidsvoorwaarden hanteert, kan dit een reden zijn om de toets af te wijzen. Dit beschermt zowel lokale werknemers als internationale werknemers tegen uitbuiting.
De werkgever moet verschillende documenten aanleveren: bewijs van de wervingsinspanning, kopieën van de vacatureteksten, een overzicht van ontvangen sollicitaties en een motivatie waarom geselecteerde kandidaten niet geschikt waren. Ook moet worden aangetoond dat de functie past bij de kwalificaties van de niet-EU werknemer die aangenomen wil worden.
De behandeltijd voor een aanvraag met arbeidsmarkttoets bedraagt meestal tussen de vijf en tien weken. Dit is langer dan procedures zonder toets, omdat UWV tijd nodig heeft om alle wervingsinspanningen te controleren en te beoordelen of deze voldoende zijn geweest.
Wat gebeurt er als de arbeidsmarkttoets wordt afgewezen?
Als UWV de arbeidsmarkttoets afwijst, mag je werkgever je niet aannemen via de reguliere werkvergunningroute. De meest voorkomende reden voor afwijzing is onvoldoende wervingsinspanning, bijvoorbeeld wanneer de vacature niet breed genoeg is gepubliceerd of de wervingsperiode te kort was.
Andere redenen voor afwijzing zijn een niet-marktconform salaris, onduidelijke of onrealistische functie-eisen, of het niet goed kunnen motiveren waarom eerdere kandidaten zijn afgewezen. Ook kan UWV concluderen dat er wel degelijk geschikte kandidaten beschikbaar zijn op de Nederlandse of Europese arbeidsmarkt.
Bij afwijzing hebben werkgever en werknemer verschillende opties. Je kunt bezwaar maken tegen de beslissing als je denkt dat UWV de situatie verkeerd heeft beoordeeld. Dit moet binnen zes weken na de beslissing gebeuren. Een nieuwe aanvraag indienen met verbeterde documentatie is ook mogelijk.
Een alternatieve route is om te onderzoeken of je in aanmerking komt voor een werkvergunning zonder arbeidsmarkttoets. Als je werkgever bijvoorbeeld erkend referent wordt, kun je als kennismigrant naar Nederland komen. Dit vereist wel dat je functie en salaris aan de voorwaarden voor kennismigranten voldoen.
Om afwijzing te voorkomen is goede voorbereiding belangrijk. Zorg dat je werkgever de vacature breed publiceert via EURES en relevante kanalen, gebruik realistische functie-eisen die niet onnodig hoog zijn, bied een marktconform salaris aan, en documenteer alle wervingsstappen zorgvuldig. Bewaar alle bewijzen van publicaties, sollicitaties en afwijzingen met duidelijke motivaties.
Conclusie
De arbeidsmarkttoets speelt een belangrijke rol in het Nederlandse immigratiesysteem door de lokale arbeidsmarkt te beschermen en werkgevers te verplichten eerst binnen Nederland en de EU te zoeken naar geschikte kandidaten. Het proces vereist zorgvuldige voorbereiding en documentatie van je werkgever.
Bij Eastwing begrijpen we dat het navigeren door werkvergunningprocedures in Nederland complex kan zijn. We helpen bedrijven en internationale werknemers met het complete immigratieproces, van het bepalen van de juiste vergunningroute tot het voorbereiden van een sterke aanvraag. Heb je vragen over de arbeidsmarkttoets of wil je weten welke route het beste bij jouw situatie past? Neem contact met ons op voor persoonlijk advies.
Veelgestelde vragen
Kan mijn werkgever de wervingsperiode van vijf weken verkorten als de functie urgent is?
Nee, de minimale wervingsperiode van vijf weken is een vaste eis die UWV stelt en kan niet worden verkort, ook niet bij urgente vacatures. De enige manier om dit te omzeilen is door een werkvergunningroute te kiezen die geen arbeidsmarkttoets vereist, zoals de kennismigrantenregeling. Plan daarom ruim van tevoren als je weet dat je een niet-EU werknemer wilt aannemen.
Welke wervingskanalen naast EURES worden door UWV als geschikt beschouwd?
UWV accepteert diverse wervingskanalen zoals algemene vacaturesites (Indeed, Nationale Vacaturebank), branchespecifieke platforms, regionale dagbladen, uitzendbureaus en recruitmentbureaus. Het is belangrijk dat de kanalen passend zijn bij de functie en daadwerkelijk bereik hebben onder potentiële kandidaten in Nederland en de EU. Sociale media alleen is meestal onvoldoende; combineer verschillende kanalen voor de beste kans op goedkeuring.
Moet mijn werkgever elke afgewezen sollicitant interviewen voor de arbeidsmarkttoets?
Nee, een interview is niet altijd verplicht, maar je werkgever moet wel een goede, objectieve motivatie geven waarom kandidaten zijn afgewezen. Redenen zoals 'onvoldoende ervaring' of 'CV komt niet overeen met functie-eisen' moeten onderbouwd worden. Bij kandidaten die op papier geschikt lijken, is het verstandig wel een gesprek te voeren om de afwijzing beter te kunnen motiveren aan UWV.
Wat wordt precies bedoeld met een 'marktconform salaris' bij de arbeidsmarkttoets?
Een marktconform salaris betekent dat het aangeboden loon vergelijkbaar moet zijn met wat andere werknemers in dezelfde functie en met vergelijkbare ervaring in Nederland verdienen. UWV vergelijkt het salaris met cao-afspraken en branchegegevens. Een te laag salaris kan leiden tot afwijzing omdat dit als oneerlijke concurrentie wordt gezien en mogelijk geschikte lokale kandidaten zou kunnen afschrikken.
Kan een afgewezen arbeidsmarkttoets gevolgen hebben voor toekomstige aanvragen van mijn werkgever?
Een enkele afwijzing heeft geen directe negatieve gevolgen voor toekomstige aanvragen, maar herhaalde afwijzingen kunnen wel leiden tot extra controle door UWV. Het is daarom belangrijk om van elke afwijzing te leren en de procedure bij een nieuwe aanvraag te verbeteren. Documenteer goed wat je anders doet en zorg dat alle eisen volledig worden nageleefd om je betrouwbaarheid als werkgever te behouden.
Hoeveel kost een werkvergunningaanvraag met arbeidsmarkttoets en wie betaalt dit?
Er zijn geen kosten verbonden aan een Tewerkstellingsvergunning (TWV) via het UWV. voor een GVVA rekent de IND wel leges. Daarnaast moet je rekening houden met eventuele kosten voor wervingscampagnes en mogelijk juridisch advies om de aanvraag goed voor te bereiden.
Wat zijn de voordelen van erkend referent worden in plaats van de arbeidsmarkttoets te doorlopen?
Als erkend referent kun je kennismigranten aannemen zonder arbeidsmarkttoets, wat de procedure aanzienlijk versnelt (vaak binnen 2 weken beslissing). Je hebt meer flexibiliteit bij internationale recruitment en lagere administratieve lasten per aanvraag. Wel moet je voldoen aan strikte voorwaarden zoals het betalen van minimale salarissen (€5.688, of €4.171 per maand afhankelijk van leeftijd in 2025) en het naleven van alle arbeidsvoorwaarden, anders verlies je je erkenning.
