Een werkvergunning geeft je het recht om in Nederland te werken, terwijl een verblijfsvergunning je het recht geeft om hier te wonen. De werkvergunning wordt door je werkgever aangevraagd bij het UWV, terwijl je zelf een verblijfsvergunning aanvraagt bij de IND. In veel gevallen heb je beide nodig om legaal in Nederland te kunnen werken en wonen. Voor EU-burgers gelden andere regels dan voor mensen van buiten de EU.
Wat is een werkvergunning en wie heeft deze nodig?
Een werkvergunning, officieel tewerkstellingsvergunning (TWV) genoemd, is een document dat je werkgever nodig heeft om jou als buitenlandse werknemer in dienst te mogen nemen. Deze vergunning bewijst dat er geen geschikt personeel beschikbaar is op de Nederlandse arbeidsmarkt voor de functie die jij gaat vervullen.
Je hebt een werkvergunning nodig als je geen EU/EER-burger of Zwitsers staatsburger bent. Voor mensen uit landen buiten de Europese Unie is deze vergunning verplicht, tenzij je onder een uitzondering valt. Denk bijvoorbeeld aan kennismigranten die onder het erkend referentschap vallen, of aan mensen met een permanente verblijfsvergunning.
De werkgever is verantwoordelijk voor het aanvragen van de werkvergunning bij het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen). Dit betekent dat je als werknemer zelf geen werkvergunning kunt aanvragen. Je werkgever moet aantonen dat de functie niet door een Nederlandse of EU-burger vervuld kan worden. Dit heet de arbeidsmarkttoets.
Er zijn verschillende soorten werkvergunningen met verschillende geldigheidsduren. De TWV wordt meestal voor maximaal drie jaar verleend en is gebonden aan één specifieke werkgever en functie. Als je van baan wisselt, moet je nieuwe werkgever opnieuw een werkvergunning aanvragen.
Wat is een verblijfsvergunning en wanneer heb je deze nodig?
Een verblijfsvergunning geeft je het recht om legaal in Nederland te verblijven. Deze vergunning is nodig voor iedereen die langer dan 90 dagen in Nederland wil blijven en geen EU/EER-burger of Zwitsers staatsburger is. De verblijfsvergunning regelt je aanwezigheid in het land, niet je arbeidsrechten.
Er bestaan twee hoofdtypen: de tijdelijke verblijfsvergunning (regulier) en de permanente verblijfsvergunning. De tijdelijke vergunning wordt verleend voor een specifiek doel zoals werk, studie of gezinshereniging. Deze is meestal geldig voor één tot vijf jaar en kan verlengd worden. De permanente verblijfsvergunning krijg je na vijf jaar legaal en ononderbroken verblijf in Nederland.
Je vraagt een verblijfsvergunning aan bij de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst). In tegenstelling tot de werkvergunning vraag je deze zelf aan, hoewel je werkgever vaak als sponsor optreedt. Voor sommige categorieën, zoals kennismigranten, kan je werkgever de aanvraag namens jou indienen als zij erkend referent zijn.
Het verschil met een visum is dat een visum je toestemming geeft om Nederland binnen te komen (maximaal 90 dagen), terwijl een verblijfsvergunning je toestemming geeft om hier te blijven wonen. Voor veel nationaliteiten buiten de EU is eerst een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) nodig voordat je de verblijfsvergunning kunt aanvragen.
Wat is het belangrijkste verschil tussen beide vergunningen?
Het kernverschil zit in het doel: een werkvergunning geeft je het recht om te werken, terwijl een verblijfsvergunning je het recht geeft om in Nederland te verblijven. Deze vergunningen regelen dus twee verschillende aspecten van je verblijf in Nederland en worden door verschillende instanties verleend.
De aanvrager verschilt ook tussen beide vergunningen. Je werkgever vraagt de werkvergunning aan bij het UWV, terwijl jij zelf (of je werkgever namens jou) de verblijfsvergunning aanvraagt bij de IND. Dit betekent dat je voor beide procedures afhankelijk bent van verschillende partijen en processen.
De geldigheidsduur loopt ook uiteen. Een werkvergunning wordt meestal voor maximaal drie jaar verleend en is gebonden aan één werkgever. Een verblijfsvergunning kan voor één tot vijf jaar worden verleend, afhankelijk van het doel van je verblijf. Na vijf jaar kun je in aanmerking komen voor een permanente verblijfsvergunning.
Beide vergunningen verhouden zich zo tot elkaar dat ze elkaar aanvullen maar niet vervangen. Je kunt een verblijfsvergunning hebben zonder werkvergunning (bijvoorbeeld voor studie), maar als je wilt werken heb je vaak beide nodig. Zonder verblijfsvergunning mag je niet in Nederland blijven, ook al heb je een werkvergunning. Zonder werkvergunning mag je niet werken, ook al heb je een verblijfsvergunning.
Heb je beide vergunningen tegelijk nodig?
In veel gevallen heb je inderdaad beide vergunningen nodig. Als je van buiten de EU komt en in Nederland wilt werken, moet je zowel het recht hebben om hier te verblijven als het recht om te werken. Zonder verblijfsvergunning kun je niet legaal in Nederland blijven, en zonder werkvergunning mag je niet werken.
Er zijn echter situaties waarin je maar één vergunning nodig hebt. Als je een permanente verblijfsvergunning hebt, heb je geen werkvergunning meer nodig. Ook EU/EER-burgers en Zwitserse staatsburgers hebben geen werkvergunning nodig en kunnen vrijelijk in Nederland werken. Zij hoeven alleen een verblijfsregistratie aan te vragen bij de gemeente.
Voor kennismigranten bestaat de gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid (GVVA). Dit is één document waarin zowel de werk- als verblijfsvergunning zijn opgenomen. Je werkgever moet wel erkend referent zijn om deze gecombineerde vergunning aan te kunnen vragen. Dit vereenvoudigt het proces aanzienlijk omdat je maar één aanvraag hoeft te doen bij de IND.
Praktische voorbeelden: een Indiase IT-specialist die voor een Nederlands bedrijf komt werken heeft een GVVA nodig als het bedrijf erkend referent is. Een Braziliaanse student met een verblijfsvergunning voor studie mag maximaal 16 uur per week werken met aparte werkvergunning. Een Amerikaanse manager die wordt overgeplaatst naar Nederland kan in aanmerking komen voor een ICT-vergunning (intra-corporate transfer), waarbij werk en verblijf ook gecombineerd zijn.
Hoe vraag je een werk- en verblijfsvergunning aan?
Het aanvraagproces verschilt per type vergunning en je situatie. Voor een werkvergunning moet je werkgever de aanvraag indienen bij het UWV. De werkgever dient een gemotiveerd verzoek in waarin wordt uitgelegd waarom de functie niet door een Nederlandse of EU-burger vervuld kan worden. Het UWV beoordeelt of aan alle voorwaarden wordt voldaan.
Voor een verblijfsvergunning dien je zelf de aanvraag in bij de IND, of je werkgever doet dit namens jou als zij erkend referent zijn. Je hebt verschillende documenten nodig: een geldig paspoort, bewijs van inkomen of financiële middelen, een arbeidscontract, bewijs van huisvesting en soms een gezondheidsverklaring of verklaring omtrent gedrag. De exacte documenten hangen af van het type verblijfsvergunning dat je aanvraagt.
De doorlooptijd varieert per type aanvraag. Een werkvergunning wordt meestal binnen vijf weken behandeld door het UWV. Voor een verblijfsvergunning hangt de doorlooptijd af van het type aanvraag. Bij een gecombineerde vergunning (GVVA) via een erkend referent duurt het ongeveer twee weken. Voor reguliere verblijfsvergunningen moet je rekenen op acht tot twaalf weken, soms langer als aanvullende documenten nodig zijn.
De kosten zijn ook verschillend. Het UWV rekent geen leges voor een aanvraag voor een werkvergunning. Voor een verblijfsvergunning betaal je de leges aan de IND.
Praktische tips voor een soepel verloop: zorg dat alle documenten compleet en actueel zijn voordat je de aanvraag indient. Laat officiële documenten in het Engels of Nederlands vertalen door een beëdigd vertaler. Begin tijdig met de aanvraag, idealiter twee tot drie maanden voordat je naar Nederland wilt komen. Houd alle communicatie met het UWV en de IND goed bij en reageer snel op eventuele vragen of verzoeken om aanvullende informatie.
Conclusie
Het verschil tussen een werkvergunning en verblijfsvergunning is belangrijk om te begrijpen als je in Nederland wilt werken. De werkvergunning regelt je recht om te werken en wordt door je werkgever aangevraagd, terwijl de verblijfsvergunning je recht om te verblijven regelt en door jou zelf wordt aangevraagd. In veel gevallen heb je beide nodig, tenzij je in aanmerking komt voor een gecombineerde vergunning of onder een uitzondering valt.
Het proces kan complex zijn met verschillende instanties, documenten en termijnen. Wij bij Eastwing helpen internationale werknemers en bedrijven dagelijks met het navigeren door deze procedures. Of je nu vragen hebt over de immigratieprocedure of hulp nodig hebt bij het aanvragen van vergunningen, ons team staat klaar om je te ondersteunen. Neem contact met ons op voor persoonlijk advies over jouw situatie.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als mijn werkvergunning afloopt maar mijn verblijfsvergunning nog geldig is?
Als je werkvergunning afloopt terwijl je verblijfsvergunning nog geldig is, mag je niet meer werken totdat je werkgever een nieuwe werkvergunning heeft aangevraagd en deze is goedgekeurd. Je mag wel in Nederland blijven op basis van je verblijfsvergunning. Het is belangrijk dat je werkgever tijdig, minimaal vijf weken voor de vervaldatum, een verlenging aanvraagt bij het UWV om een periode zonder arbeidsrecht te voorkomen.
Kan ik van werkgever veranderen met een werkvergunning en verblijfsvergunning?
Ja, je kunt van werkgever veranderen, maar je nieuwe werkgever moet dan een nieuwe werkvergunning voor jou aanvragen bij het UWV. Je verblijfsvergunning blijft geldig, maar als deze gekoppeld is aan je huidige werkgever (zoals bij een GVVA), moet deze ook aangepast of opnieuw aangevraagd worden. Wissel niet van baan voordat de nieuwe vergunningen zijn goedgekeurd, anders werk je illegaal.
Mag ik als zzp'er werken met een verblijfsvergunning?
Als zzp'er (zelfstandige zonder personeel) heb je geen werkvergunning nodig, maar wel een specifieke verblijfsvergunning voor zelfstandig ondernemerschap. Hiervoor moet je aan strikte voorwaarden voldoen, zoals een solide ondernemingsplan, voldoende startkapitaal en aantonen dat je bedrijf een essentieel Nederlands belang dient. Je vraagt deze vergunning zelf aan bij de IND.
Wat zijn de meest voorkomende redenen waarom een werkvergunning wordt afgewezen?
De meest voorkomende afwijzingsredenen zijn: het niet slagen voor de arbeidsmarkttoets (er zijn wel geschikte Nederlandse of EU-kandidaten beschikbaar), onvolledige documentatie, een te laag salaris dat niet voldoet aan de minimumvereisten, of de functie komt niet overeen met de kwalificaties van de werknemer. Ook kan een aanvraag worden afgewezen als de werkgever niet aan alle administratieve verplichtingen voldoet of als er twijfels zijn over de legitimiteit van de functie.
Hoe beïnvloedt mijn gezinssituatie de werk- en verblijfsvergunning?
Je gezinssituatie heeft vooral invloed op je verblijfsvergunning. Als je een geldige werk- en verblijfsvergunning hebt, kunnen je partner en kinderen onder de 18 jaar in aanmerking komen voor gezinshereniging en een eigen verblijfsvergunning. Je moet dan wel aan inkomensvereisten voldleben (meestal minimaal 120% van het minimumloon). Je partner krijgt automatisch een verblijfsvergunning met arbeidsrecht, dus hij of zij heeft geen aparte werkvergunning nodig om in Nederland te werken.
Wat moet ik doen als ik tijdens het aanvraagproces al in Nederland ben op een toeristenvisum?
Je kunt in principe niet van een toeristenvisum overstappen naar een werk- en verblijfsvergunning terwijl je in Nederland bent. Voor de meeste nationaliteiten buiten de EU moet je eerst een MVV (machtiging tot voorlopig verblijf) aanvragen vanuit je thuisland voordat je naar Nederland komt. Pas daarna kun je de verblijfsvergunning in Nederland aanvragen. Probeer niet te lang op een toeristenvisum te blijven, want dit kan je toekomstige aanvragen negatief beïnvloeden.
Welke rechten heb ik als mijn vergunning in behandeling is?
Als je aanvraag voor een verblijfsvergunning in behandeling is en je al een eerdere geldige vergunning had, mag je meestal in Nederland blijven tot er een beslissing is genomen (rechtmatig verblijf). Je arbeidsrecht blijft ook bestaan als je werkvergunning tijdig is verlengd. Als het je eerste aanvraag betreft, mag je pas werken en in Nederland blijven nadat beide vergunningen zijn goedgekeurd, tenzij je een gecombineerde vergunning hebt aangevraagd waarbij je na goedkeuring mag beginnen. Check dit altijd per specifieke situatie.
